مهدى فرمانيان

118

آشنايى با فرق تشيع ( فارسى )

اگرچه نزار به قتل رسيده ، ولى زمين از امام خالى نيست و يقينا اطرافيان نزار ، فرزند وى را كه امام است به صورت مخفى نگهدارى مىكنند . حسن صباح خود را حجت امام غايب دانسته ، به مدت سى و دو سال بر قلاع ايران و سوريه حكومت كرد . « 1 » بعد از وى ، كيا بزرگ اميد و محمد بن كيا بزرگ به‌عنوان حجت به فعاليت پرداختند . در اين دوران ترورهاى فداييان اسماعيلى شروع شد و بسيارى از بزرگان سياست ، عالمان و فرماندهان سلجوقى و صليبى به دست فداييان اسماعيلى به قتل رسيدند . بعد از محمد بن كيا بزرگ ، حسن دوم به رهبرى قلاع اسماعيليه برگزيده شد . وى كه فرزند محمد بود خود را از نسل نزار و امام - نه حجت - خواند . او در سال 559 در ماه رمضان اعلام قيامت كرده ، اباحه‌گرى را رواج داد و نقش امام را تعالى بخشيد . نزاريان از وى با عنوان حسن « على ذكره السلام » ياد مىكنند . بعد از وى فرزندش محمد دوم و سپس حسن سوم به حكومت رسيدند . حسن سوم با اعلام عمومى ، ديدگاه‌هاى پدربزرگ خود را باطل اعلام كرده ، به همه دستور داد تا به اهل سنّت بازگردند . علماى نزارى براساس اصل تقيّه آن را صحيح دانستند و موفّق به قانع كردن نزاريان گشتند . در سال‌هاى پايانى حكومت نزاريان بر قلاع ، خورشاه در سال 653 هجرى به حكومت رسيد و يك سال بعد با رايزنىهاى خواجه نصير الدين طوسى و چند تن از بزرگان ، خورشاه ، خود را تسليم هلاكو خان مغول كرد . بدين ترتيب قلاع اسماعيليه در ايران يكى پس از ديگرى به تصرف مغولان درآمد . هلاكو ، خورشاه و تمام وابستگان وى را كشت . « 2 » از مرگ خورشاه تا اواسط قرن نهم هيچ اطلاعى از نزاريان نداريم . در نيمه دوم قرن نهم هجرى در انجدان محلات ، افرادى ظهور كردند و خود را امامان نزارى خواندند . آنان قائل بودند كه قبل از تسليم خورشاه ، فرزندش شمس الدين را به مخفى گاهى در آذربايجان بردند و در آنجا امامان نزارى در خفا زيستند و در ادامه به محلات كوچ كردند . در سال 1090 هجرى مركز نزاريان به كهك منتقل شد و نزديك به يك قرن در آنجا بودند و سپس مركز خود را به بابك كرمان منتقل كردند . كريم خان زند ، ابو الحسن على امام چهل و چهارم نزارى را به‌عنوان حاكم كرمان منصوب كرد . در دورهء قاجار فتحعلى شاه با خانوادهء امامان نزارى وصلت كرده ، به حسن عليشاه امام چهل و ششم نزاريان ، لقب آقاخان داد و او را حاكم كرمان كرد . از اين پس امامان نزارى ، به آقاخان

--> ( 1 ) . مختصرى در تاريخ اسماعيليه ، ص 165 - 185 . ( 2 ) . فرقه اسماعيليه ، ص 279 - 491 .